İnsan ve Çevre-Kimlerle Yol Aldığının Önemi

 

Domuz Sürüsüne Kuzu Katılmaz- Hakikatin Yolunda Yalnız Olmak

Toplumlar tarih boyunca çoğu zaman gücün, çıkarın ve haksızlığın yanında saf tutmuştur. Bu düzende, doğruluk ve erdem sahibi insanlar daima azınlık olmuş, genellikle de yalnızlığa mahkûm edilmişlerdir. Abdurrahim Karakoç'un şu sözü, şekil olarak sert olsa da, gerçekliği yüzeye çıkaran bir hakikati vurguluyor: "Domuz sürüsüne kuzu katılmaz."

Peki, bu söz ne anlama geliyor? Hangi durumlar için geçerli? Ve en önemlisi, bu sözün ışığında nasıl bir duruş sergilemeliyiz? Gelin, bu soruları biraz sorgulayalım, ne dersiniz?

Hak ve Batıl Karşı Karşıya

Tarih boyunca hak ve batıl hep karşı karşıya gelmiştir. Hak yolu seçenler az olmuş, fakat onlar hep iz bırakmıştır. Nuh Peygamber kendi halkına çağrıda bulunduğunda ona inananlar bir elin parmaklarını geçmiyordu. Musa Peygamber, Firavun'un zulmüne karşı çıktığında, toplumun büyük kısmı Firavun'u desteklemeye devam etti.

Domuz sürüsü burada, dünyevî çıkarları için her değeri ayaklar altına alan kitleyi temsil ediyor. Kuzu ise masumiyeti, temizliği ve hakka olan sadakati sembolize ediyor.

Lütuf Tarlasına Adım Atmak

Hayat, seçimlerimizden ibarettir. Kimileri doğruluğun peşinden gider, kimileri ise menfaatlerini korumak adına batıla göz yumar. Ancak lütuf tarlasına adım atmak, yani gerçek anlamda iyiliğe ve hakikate yönelmek, her insanın seçebileceği bir yol değildir. Zira bu yol, sabır, fedakarlık ve direnç gerektirir.

Açıkmış Katıra Gül Koklatılmaz

Eğer bir insana değerlerinizin, erdemlerinizin bir anlamı olmadığını düşünüyorsa, ona hakikati anlatmak faydasız olabilir. Menfaatleri için yaşayan birine merhameti anlatmak, yalana alışkanlık kazanmış birine sadakati öğretmek kimi zaman mümkün değildir.

İt Eniği İte Çeker, Unutma!

Karakter oluşumunda çevrenin etkisi büyüktür. Yanlış insanların içinde bulunarak doğru kalmak zordur. İnsan kiminle yoldaş olursa ona benzemeye başlar. Eğer ahlaken zayıf bir toplumda bulunuyorsanız, sizin de zamanla yozlaşma riskiniz yüksektir.

Peki, Ne Yapmalıyız?

Bu sözleri anlamak kadar hayata geçirmek de önemlidir. Gerçek şu ki, hakikatin yolcusu olmak yalnızlığı göze almak demektir. Ancak bu yalnızlık, yanlış insanlar arasında olmaktan daha iyidir.

Günümüzde de çok sayıda insan, sürekli olarak güce boyun eğmekte, menfaatleri uğruna sessiz kalmakta ve yanlış olanı doğru gibi kabul etmektedir. Oysa, insanlığın ve vicdanın gereği, ne pahasına olursa olsun doğrudan yana olmaktır.

Abdurrahim Karakoç’un sözleri, bizlere gerçek bir duruşun nasıl olması gerektiğini hatırlatıyor. Hakikati söylemek, doğru yolda ilerlemek, gerekirse bedel ödemek, insanlığın özündedir. Şayet doğruluk bedel gerektiriyorsa, o bedeli ödemeye hazır olmak gerekir.

Unutmayalım, Domuz sürüsüne kuzu katılmaz!

Erol Kekeç/01.04.2025/Sancaktepe/İST

Hangi Okulu Bitirdiğinin Ne Önemi Var Ki?

 

Toplum, bireyleri değerlendirmek için genellikle diploma ve akademik başarıları temel kriter olarak belirler. Bir insanın hangi okulu bitirdiği, ne kadar eğitim aldığı ve hangi akademik unvanlara sahip olduğu, ona biçilen sosyal statü için belirleyici unsurlar olarak kabul edilir. Ancak, insanlık tarihine ve yaşanan toplumsal olaylara baktığımızda, bu anlayışın gerçek anlamda bir insanın değerini yansıtmadığını görürüz.

Eğitim ve Ahlaki Değerler

Eğitim, bireye bilgi kazandırır ancak insanlığı, ahlaki değerleri ve vicdani sorumluluğu kazandırmaz. Bir insan Harvard, Oxford veya Boğaziçi gibi prestijli üniversitelerden mezun olabilir ama eğer insanlıktan, adaletten ve merhametten yoksunsa, bu eğitimin bir anlamı var mıdır?

Tarih bize göstermiştir ki en üst düzey eğitimi almış, çok sayıda akademik dereceye sahip insanlar bile zalimliğe, adaletsizliğe ve ahlaki yozlaşmaya düşebilmektedir. Nazi Almanya'sında doktoraları olan bilim insanları, gaddar deneylere imza atmış; en iyi okullarda okumuş siyasetçiler, milyonlarca insanı savaşa sürüklemiştir.

Toplumsal Statü ve Gerçek Değer

Toplumda belirli bir statüye ulaşmak için eğitim çoğu zaman bir aracı olarak görülür. Ancak bu statüler, insanlığın gerçek değeri ile ölçülebilir mi? Bir doktor, hastalarına vicdanla yaklaşmadığında, bir avukat adaletin gerçek ruhunu kaybettiğinde, bir öğretmen öğrencilerine insanlığı ve ahlakı öğretmediğinde gerçek anlamda başarılı olabilir mi?

Diploma ve Vicdan

Bir diplomanın kıymeti, onun sahibinin insanlığa ne kattığıyla ilgilidir. Bir mühendis şehirler inşa eder ama eğer doğayı, yaşamı yok ediyorsa, bunun bir anlamı var mıdır? Bir doktor hayat kurtarır ama eğer bu mesleği sırf para kazanmak için yapıyorsa, gerçek bir insan mıdır?

Hayata baktığımızda, üniversite mezunu olmayan ama insanlık dersi veren nice büyük insan vardır. Mevlana, Yunus Emre, Gandhi, Anne Frank ya da bir mahalle bakkalı bile, vicdanı ve ahlakıyla nice akademisyenlerden daha fazla insanlık dersi verebilir.

Gerçek Başarı Nedir?

Gerçek başarı, diploma almak değil, insanlığın hangi sınıfında olduğumuza karar vermektir. Vicdan sahibi olmak, şefkat göstermek, adil olmak ve insanlara fayda sağlamak gerçek anlamda başarıdır.

Bugün diploması olmayan ancak insanlığıyla dünyaya iz bırakmış insanlara baktığımızda, önemli olanın hangi okulu bitirdiğimiz değil, hangi ahlaki ve vicdani sınıfta olduğumuza karar vermek olduğunu görürüz.

Unutmayalım, bizleri gerçekten tanımlayan şey, aldığımız diplomalar ya da kariyer basamaklarında yükselmemiz değil, kalbimizde taşıdığımız merhamet, adalet ve insanlığa kattığımız değerlerdir.

Erol Kekeç/04.03.2025/Sancaktepe/İST

Din mi Uzaklaşıyor, Gençler mi Kaçıyor?

"Hakaretle Değil, Hikmetle Anlatmak"

Gençler neden din ve dini alanlardan ciddi anlamda kopuş yaşamaktadır. Ayrıca bu kopuş beraberinde bir kızgınlığı da oluşturmaktadır. Bunların temeline inmek için, aşağıdaki sorular üzerinden ilerleyerek, hem tarihi hem de günümüzden somut örneklerle meseleyi detaylandıralı

m...

1. Dini anlatımda kullanılan üslubun etkisi nedir?

2. Gençler neden dinden uzaklaşıyor?

3. İslam’ı temsil ettiğini söyleyen bazı kişilerin söylemleri, gençler üzerinde nasıl bir etki bırakıyor?

4. Dini değerler ve ahlakın yozlaşmasının sorumlusu gerçekten inançsızlar mı, yoksa dini yanlış anlatanlar mı?

5. Gençler arasında yaygınlaşan deizm ve ateizmin sebepleri neler?

6. Alternatif olarak nasıl bir dini anlatım modeli benimsenmelidir?

1. Dini Anlatımda Kullanılan Üslubun Etkisi

Dini anlatımda kullanılan üslup, gençlerin dine olan bakış açısını doğrudan etkiler. Kur’an-ı Kerim’de bile peygamberlerin tebliğ metodunun "güzel öğütle ve hikmetle" olması gerektiği açıkça belirtilirken (Nahl 16/125), sert, aşağılayıcı ve hakaret dolu bir üslubun insanları dinden uzaklaştırması kaçınılmazdır.

Geçmişte İslam'ı anlatan büyük âlimler, insanlara sevgiyle, merhametle ve anlayışla yaklaşarak dini sevdirmiştir. Ancak bugün bazı kişilerin kullandığı hakaret, kibir ve aşağılayıcı söylem, İslam'ın temsilcileri olarak görülmelerine rağmen İslam'ın özüne zarar vermektedir.

Genç bir insan, kendisine "hıyar" veya "sapık" gibi ifadelerle hitap eden bir din adamını dinlemek ister mi?

Bir hata yaptığında azarlanacağını bilen bir genç, o ortama yaklaşır mı?

Dini anlattığını iddia eden bir kişinin sürekli bağırması, insanları korkutması, tehdit etmesi nasıl bir sonuç doğurur?

Bunların hepsi, gençleri dinden uzaklaştıran temel etkenlerdir. Bugün deizme ve ateizme yönelen gençlerin birçoğu, Allah’a inanmadıkları için değil, kendilerine din adına yapılan baskılardan, hakaretlerden ve çelişkili söylemlerden rahatsız oldukları için bu yolu seçmektedir.

2. Gençler Neden Dinden Uzaklaşıyor?

Gençlerin dinden uzaklaşmasının birçok nedeni var. Fakat bunların başında dinin yanlış anlatılması, temsil edenlerin çelişkili davranışları ve dini argümanların günümüz dünyasına uyarlanamaması gelmektedir.

Dini anlatan kişilerin samimiyetsizliği: Bir yandan lüks içinde yaşayan, siyasetle iç içe olup menfaat peşinde koşan, fakat halka sabır ve kanaat telkin eden din adamları gençlerde büyük bir güvensizlik oluşturuyor.

Dinin korku unsuru olarak kullanılması: "Şunu yaparsan yanarsın", "bunu yaparsan belan gelir" gibi söylemler yerine, İslam’ın rahmet dini olduğu anlatılmalı. Sürekli cehennemle korkutulan gençler, sonunda ya umutsuzluğa kapılıyor ya da tamamen reddediyor.

Bilim ve akılcılıktan uzak anlatılar: Gençlerin sorgulayan bir yapısı var. Sorularına mantıklı ve ikna edici cevaplar verilmediğinde "Buna inanmak zorundasın!" gibi otoriter yaklaşımlar, onları alternatif düşüncelere yöneltiyor.

Dinin sosyal adalet boyutunun göz ardı edilmesi: İslam, her zaman toplumda adalet, merhamet ve eşitliği savunmuştur. Ancak bugün dindarlık, sadece ibadetle sınırlandırılarak, ahlaki boyutu geri plana atılıyor. Haksızlıklar karşısında sessiz kalan bir din algısı gençleri soğutuyor.

Günümüzde pek çok genç, dinin ahlaki ve manevi boyutunu göremediği için uzaklaşıyor. İslam adına konuşanların erdemli, dürüst ve samimi olmaması, gençlerin dine olan ilgisini köreltiyor.

3. Yanlış Din Anlatımı ve Güncel Örnekler

Bugün Türkiye’de ve dünyada gençlerin dine yaklaşımında büyük değişimler var. Deizm, ateizm ve agnostisizm gibi kavramlar giderek daha fazla tartışılıyor. Bunun en büyük sebebi, İslam’ın özünün anlatılmaması ve dinin birtakım insanlar tarafından güç aracı olarak kullanılmasıdır.

Örnek 1: Sert ve Hakaret İçeren Vaazlar

Son yıllarda çeşitli cami kürsülerinden, televizyon programlarından veya sosyal medyadan verilen sert vaazlar gençleri dinden uzaklaştırıyor. "Kadınlar şöyle olmalı", "Gençler sapkın", "Herkes cehenneme gidecek" gibi söylemler gençlerin inançlarını sorgulamalarına neden oluyor.

Örnek 2: Lüks İçinde Yaşayan Dini Figürler

Dini anlatan bazı kişiler, halktan "tevazu" beklerken kendileri gösterişli arabalarla gezip, lüks içinde yaşıyor. Bu çelişkiyi gören gençler, dini değil, onu bu şekilde temsil edenleri sorguluyor.

Örnek 3: Dinin Korkutucu Hale Getirilmesi

Dini anlatırken sürekli felaket senaryoları üretmek, kıyamet kehanetleriyle gençleri korkutmaya çalışmak, onları dine yaklaştırmaz. Tam tersine, dini bir tehdit unsuru gibi görmelerine sebep olur.

Örnek 4: Bilim ve Akıl Karşıtlığı

Gençler, evrim, uzay, kuantum gibi bilimsel konularla ilgilenirken, bazı din adamları bilimsel gelişmeleri reddediyor. Oysa İslam tarihinde bilimle iç içe olan büyük âlimler var. Ancak bugün hâlâ "Dünya düzdür" gibi tartışmalar açıldığında, gençler dinden kopuyor.

4. Alternatif Bir Dini Anlatım Modeli Geliştirilebilir mi?

Gençleri dine yaklaştırmak için izlenmesi gereken yol çok net:

Özgürlükçü, hoşgörülü ve akılcı bir anlatım olmalı. Gençlerin sorularını küçümsemek yerine onlara cevap verilmeli.

Dinin özüne dönülmeli. İslam, ahlak ve adalet dinidir. Bunları merkeze alan bir anlatım modeli oluşturulmalı.

Dindar bireylerin örnek olması gerek. Sadece sözle değil, hayatlarıyla İslam’ı temsil etmeliler.

Gençlere sevgiyle yaklaşılmalı. Ceza ve tehdit dili yerine, merhamet ve anlayış dili kullanılmalı.

Gençler Neden Uzaklaşıyor ve Çözüm Nedir?

Günümüzde gençlerin dinden uzaklaşmasının ana sebebi, İslam'ın kendisi değil, onu yanlış anlatan ve temsil eden kişilerdir. Dinin gerçek ruhunu yansıtmayan, sert üsluplarla konuşan, kibirli ve ahlak dışı davranan insanlar, gençlerin dinden soğumasına sebep olmaktadır. Bunun en büyük örneği, dini anlattığını iddia eden bazı kişilerin çelişkili söylemleri ve korkutucu çıkışlarıdır. Çünkü din, sevgi, akıl ve mantıkla anlatılmadığında, insanlar özgün düşünmeye başlar ve kendilerini deizm, ateizm veya agnostisizm gibi farklı akımlara yöneltirler.

Bugün özellikle medyada ve toplumsal alanlarda, dini değerleri savunduğunu iddia eden ancak hayatlarında bu değerleri yansıtmayan insanlar güç merkezleri tarafından öne çıkarılmaktadır. Halil Konakçı gibi isimler, İslam'ın özüyle bağdaşmayan, dini bir korku unsuru olarak sunan ve Kur'an'ın hayattan çıkarılmasına neden olan kişiler olarak ortaya çıkmaktadır. Bunların, söylemleriyle insanlarda dini sorgulama ihtiyacı doğurduğu ve sonunda gençleri dinden uzaklaştırdığı bir gerçektir.

Devlet eliyle vakıflara ve derneklere aktarılan imkânlar, gençlerle ilgilenmek yerine genellikle ideolojik bir yapının güçlenmesine hizmet etmektedir. Bu yapıların içinde hakikatten uzak, günlük çıkarlarını düşünen insanlar, dinin samimi temsilcileri olamayacağı için gençlere de bir şey sunamamaktadır. Oysa ki, İslam'ın özünü anlayan, yaşayan ve samimi bir şekilde temsil eden kişiler gençler üzerinde daha etkili olacaktır.

Gerçek çözüm, dini anlatan kişilerin üsluplarını gözden geçirmesi, gençlerin sorularını ve ihtiyaçlarını dikkate alarak onlara çözüm sunması ve İslam'ın sevgi, adalet ve şeffaflık ilkelerine vurgu yaparak bir yaklaşım benimsemesidir. Gençlere şöyle buyurmalıyız: Din sizi korkutmak için değil, huzur ve merhamet sunmak için vardır.

Eğer dini anlatan kişiler bu sorumluluk bilinciyle hareket etmez ve sert, ayrıştırıcı, baskıcı bir üslup kullanmaya devam ederse, kaybolan nesillerin sorumluluğu bu kişilere ait olacaktır. O halde yapmamız gereken, sahte âlimlerden uzak durarak, İslam'ın özüne uygun bir şekilde gerçek müminleri model olarak ortaya koymak ve gençleri bilgiyle, mantıkla ve sevgiyle kazanmaktır.

Erol Kekeç/04.03.2025/Sancaktepe/İST

Ahlaki Değerlerin İnşası ve Toplumsal Çözülme

 

Nesillerin Yetişmesindeki Gerçeklik

Ahlaki değerler, bir toplumun temel taşıdır. Bu değerler, bireyin karakterini şekillendirir, toplumun huzur ve düzenini sağlar, insan ilişkilerini belirler ve en nihayetinde yönetim anlayışını biçimlendirir. Ancak bu değerlerin kaynağı ve sürdürülebilirliği büyük bir önem taşır. Ahlaki değerler ailede başlar, eğitimle gelişir, toplumda genişler ve yönetim anlayışıyla kökleşerek nesilden nesile aktarılan adeta genetik bir özellik hâline gelir. Bir toplumun ahlaki durumu, nesillerin yetişmesinde belirleyici bir faktördür. Bu noktada şu soruları sormak gerekir:

• Ailede alınan ahlaki değerler günümüz toplumunda ne kadar sağlam?

• Eğitim sistemi bu değerleri koruma ve geliştirme konusunda yeterli mi?

• Toplum, bireyin ahlaki gelişimine olumlu mu, yoksa olumsuz mu etki ediyor?

• Yönetim anlayışı, ahlaki değerleri korumak için mi yoksa tahrip etmek için mi kullanılıyor?

Tüm bu soruların cevapları, toplumumuzdaki ahlaki çözülmeyi anlamak ve geleceğe dair bir yol haritası oluşturmak açısından büyük bir önem taşır.

1. Ahlaki Değerlerin Temeli- Aile Kurumu

Aile, bireyin ilk eğitim aldığı, karakterinin şekillendiği, ahlaki değerleri öğrendiği en temel kurumdur. Bir çocuğun kişiliği, değer yargıları ve dünya görüşü büyük oranda aile içinde aldığı eğitimle belirlenir. Ancak modern dünyada ailenin yapısında büyük değişimler yaşanmaktadır.

• Geleneksel Aile Yapısının Zayıflaması: Geçmişte aile, güçlü bağlara sahip, bireyler arasında sevgi, saygı ve sorumluluk duygusunun hâkim olduğu bir yapıya sahipti. Ancak günümüzde boşanma oranlarının artması, ebeveynlerin çocuklarına yeterince vakit ayıramaması, bireyci yaşam tarzının yaygınlaşması gibi etkenler aileyi zayıflatmaktadır.

• Ebeveynlerin Rolünün Değişmesi: Geleneksel toplumlarda ebeveynler, çocuklarını eğiten, onları ahlaki doğrularla donatan bir otoriteydi. Ancak günümüzde ebeveynler, çocuklarını eğitmek yerine onların her isteğini yerine getiren, disiplin sağlamaktan kaçınan bir pozisyona sürüklenmiş durumda.

• Dijitalleşmenin Aile Üzerindeki Etkisi: Teknolojinin gelişimi, aile içi iletişimi de olumsuz etkilemektedir. Artık birçok aile bireyi, aynı çatı altında yaşamasına rağmen birbirleriyle yeterince iletişim kurmuyor. Çocuklar, anne babalarından ziyade internet ve sosyal medyadan değerler öğreniyor. Bu da ailenin eğitici ve ahlaki bir rehber olma özelliğini zayıflatıyor.

Aile kurumu bu kadar zayıflamışken, çocukların güçlü ahlaki değerlere sahip olarak yetişmesi de zorlaşmaktadır.

2. Eğitimin Ahlaki Değerler Üzerindeki Etkisi

Eğitim, ahlaki değerlerin pekiştiği ve bireyin toplum içinde nasıl bir karakter sergileyeceğinin belirlendiği en önemli kurumlardan biridir. Ancak günümüz eğitim sistemi, ahlaki değerleri öğretmek ve korumak konusunda yetersiz kalmaktadır.

• Eğitimde Ahlaki Derslerin Yetersizliği: Modern eğitim sistemlerinde akademik başarı ön planda tutulmakta, ahlaki eğitime ise yeterince önem verilmemektedir. Eskiden eğitim, sadece bilgi öğretmek değil, bireyi ahlaki ve erdemli bir insan olarak yetiştirmek amacını da güderdi. Ancak günümüzde eğitimin amacı, bireyi iş dünyasına hazırlamak olarak görülmektedir.

• Öğretmenlerin Rolü ve Etkisi: Eskiden öğretmenler, sadece ders anlatan kişiler değil, aynı zamanda öğrencilere ahlaki değerler kazandıran, toplumun rehberleri olan bireylerdi. Ancak günümüzde öğretmenlerin otoritesi zayıflatılmış, öğretim süreçleri mekanikleşmiş ve öğrencilerle duygusal bir bağ kurmak zorlaşmıştır.

• Dijitalleşmenin Eğitime Etkisi: Eğitim sisteminde dijitalleşme her ne kadar bilgiye erişimi kolaylaştırsa da, öğrencilerin ahlaki gelişimine olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Sosyal medya, bilgisayar oyunları, dijital içerikler, gençlerin değer dünyasını şekillendiren en önemli faktörler hâline gelmiş durumda. Bu içerikler çoğu zaman bencilliği, bireyciliği, tüketim kültürünü ve hazcılığı teşvik etmekte, ahlaki ve etik değerleri arka plana itmektedir.

Eğitim sistemi, bireyin sadece bilgiyle donanmasını değil, aynı zamanda erdemli bir insan olarak yetişmesini de sağlamalıdır. Ancak mevcut eğitim anlayışı, bireyin etik ve ahlaki gelişimini ikinci plana atmaktadır.

3. Toplumun Ahlaki Yapıya Etkisi

Toplum, bireyin karakterini şekillendiren en büyük faktörlerden biridir. Ailede ve eğitimde aldığı ahlaki değerler, toplumda ya pekişir ya da zayıflar. Ancak günümüz toplumlarında bireyin ahlaki gelişimi genellikle olumsuz yönde etkilenmektedir.

• Bireycilik ve Bencilliğin Yaygınlaşması: Toplum, artık bireylerin sadece kendilerini düşündüğü, başkalarının haklarını ve sorumluluklarını önemsemediği bir yapıya evrilmiştir. Bu, ahlaki çözülmenin en büyük sebeplerinden biridir.

• Medyanın Etkisi: Medya, popüler kültür ve sosyal medya, bireylerin değer yargılarını doğrudan etkilemektedir. Televizyon programları, diziler, filmler ve sosyal medya fenomenleri, bireylere rol model olarak sunulmaktadır. Ancak bu modellerin çoğu, ahlaki değerlerden uzak, sığ ve yüzeysel bir yaşam tarzını teşvik etmektedir.

• Ahlaksızlığın Normalleşmesi: Günümüzde yolsuzluk, haksız kazanç, sahtekârlık, yozlaşma gibi unsurlar toplum içinde neredeyse kabul edilebilir hâle gelmiştir. İnsanlar, ahlaksızlığı sıradan bir durum olarak görmeye başladığında, toplumun çöküşü kaçınılmaz olur.

4. Yönetimin Rolü-Ahlaki Değerleri Korumak mı, Çökertmek mi?

Yönetimler, toplumun ahlaki yapısını şekillendiren en büyük kurumlardan biridir. Bir yönetim, ahlaki değerleri koruyabilir, geliştirebilir ya da yok edebilir.

• Adalet Sisteminin Çöküşü: Eğer bir ülkede adalet sistemi doğru çalışmazsa, bireyler kendilerini ahlaki değerleri korumak zorunda hissetmezler. Cezasızlık, haksızlığın yaygınlaşmasını sağlar.

• Ahlaki Değerlerin Politik Araç Olarak Kullanılması: Bazı yönetimler, ahlaki değerleri sadece politik çıkarları doğrultusunda kullanmakta, samimi bir ahlaki duruş sergilememektedir. Bu da topluma ikiyüzlü bir ahlak anlayışı kazandırmaktadır.

• Medya ve Kültürel Politikalar: Yönetimler, medya ve kültürel politikaları aracılığıyla toplumun ahlaki değerlerini şekillendirme gücüne sahiptir. Ancak günümüzde yozlaşmış kültürel içeriklerin teşvik edildiği görülmektedir.

Ahlaki Yeniden İnşa Mümkün mü?

Ahlaki çözülme, sadece bireysel bir sorun değil, tüm toplumun geleceğini tehdit eden büyük bir meseledir. Aile, eğitim, toplum ve yönetim anlayışı ahlaki değerleri yeniden inşa etmek için bilinçli bir dönüşüme girmek zorundadır. Eğer ahlaki değerler korunmazsa, toplumların varlığı tehlikeye girer. Ancak bilinçli bir toplumsal hareketle, bu çözülmenin önüne geçmek mümkündür.

Erol Kekeç/01.03.2025/Sancaktepe/İST

İnsan Olabilmek ve İnsan Kalabilmek- En Zor Sınav

Hayatın acımasız gerçekleriyle yoğrulan bu dünyada, insan olabilmek ve insan kalabilmek, belki de en çetin sınavdır. Çoğu zaman iyilikle kötülüğün, doğrulukla yalanın birbirine karıştığı, erdemlerin zayıflık olarak görüldüğü bir düzende, vicdanı temiz tutarak yaşamak, suyun üzerinde yürümek kadar zor olabilir. Ama yine de bu zorluğu göze almak, insana gerçek değerini kazandıran, ruhunu yücelten ve onu sıradanlıktan çıkaran yegâne yoldur.

Cömert Olursun, Aptal Sanırlar

Cömertlik, insanın kalbindeki zenginliğin dışa vurumudur. Paylaşmak, başkalarının mutluluğunu kendi mutluluğunun önüne koymaktır. Ancak bu dünyada, cömert insanlar çoğu zaman aptal sanılır. Çünkü toplum, çoğunlukla hesaplılığı, bencilliği ve çıkarcılığı zekâ belirtisi olarak görür. Örneğin, mal varlığını hayır işlerine adayan bir zengin, çoğu kişinin gözünde "malını çarçur eden saf" olarak nitelendirilir. Cömertliğini kötüye kullananlar, onun merhametini zayıflık olarak algılar.

Hz. Ali'nin dediği gibi: "Cömertliğin de bir sınırı vardır; onu aşarsan israf olur." Cömertliği aptallık olarak görenler, bu sınırı anlayamayanlardır. Onlar, kalbin cömertliğini paranın israfıyla karıştırırlar. Oysa gerçek cömertlik, beklentiye dayanmayan, karşılık beklemeyen, yalnızca insan olmanın gereği olarak yapılan iyiliktir. Bu iyilik, parayla ölçülemez ve bu yüzden de çıkarcı dünyada değersiz görünür.

İyi Olursun, Kullanırlar

İyilik, insanın doğasından gelir. İçten gelen bir sevgiyle yapılan her hareket, karşı tarafa umut ve güven verir. Ancak iyi insanlar, genelde kullanılırlar. Çünkü dünyada, başkalarının iyiliğini kendi çıkarları için kullanmaya alışmış o kadar çok insan vardır ki... İyi niyeti, zayıflık olarak görürler ve bu zayıflıktan faydalanmayı bir hak sayarlar.

İyilik yapan, kırmaktan korkan kişiye karşı, vicdan yoksunları acımasızca davranır. Onun sınırlarını zorlar, fedakârlığını sömürürler. Örneğin, yardımsever bir öğretmen, öğrencilerinin başarısı için tüm zamanını ve enerjisini harcarken, ailesi ve çevresi onu yalnızca “işkolik” olarak görür. Onun iyiliği, fedakârlığı anlaşılmaz, değer verilmez. İyi olmak, çoğu zaman anlamamayı göze almaktır.

Tolstoy’un “İyi insanlar, her zaman kaybetmeye mahkûmdur, çünkü kötülerle savaşarak kötü olmak istemezler.” sözü, bu gerçeği özetler. İyi insanlar, kötülüğe kötülükle karşılık vermek yerine susmayı tercih ederler. Bu yüzden de çoğu zaman mağlup gibi görünürler. Ama aslında kaybettikleri yalnızca dünya malıdır; onlar, vicdanlarını kaybetmezler.

Doğru Yaparsın, Eleştirirler

Doğru olanı yapmak, çoğu zaman zordur. Çünkü doğruluk, insanların çıkarlarına ters düşebilir. Toplumun büyük bir kesimi, doğruyu söyleyenleri ve doğruyu yapanları tehdit olarak görür. Çünkü doğruluk, sahteliği ve iki yüzlülüğü ortaya çıkarır. Bir iş yerinde dürüstçe çalışan bir kişi, işini kaybetme pahasına da olsa haksızlığa göz yummazsa, çoğunlukla "huysuz" veya "uyumsuz" olarak damgalanır.

Doğruluk, yalanla beslenen düzenleri sarsar. Bu yüzden de doğruyu yapanlar eleştirilir, dışlanır ve hatta düşman ilan edilirler. Galileo’nun "Dünya dönüyor" dediği için engizisyon tarafından cezalandırılması, tarihin en acı örneklerinden biridir. O, doğruları söylediği için eleştirildi, aşağılandı ve susturulmaya çalışıldı. Ama gerçekler, suskunlukla değişmez.

Bu yüzden doğruyu yapmak, yürek ister. Eleştirilmekten korkmamak, yalnız kalmayı göze almak ve inandığı değerlerden ödün vermemek gerekir. Doğruyu yapanlar, zamanla anlaşılır ve tarih onları haklı çıkarır.

Başarılı Olursun, Kıskanırlar

Başarı, genellikle fedakârlık ve özveri gerektirir. Ancak başarıya ulaşanlar, çoğu zaman kıskanılır. Çünkü çoğu insan, başkalarının başarısını kendi başarısızlığı olarak görür. Kıskançlık, bu yüzden ortaya çıkar ve başarılı olanı çekemeyenler, onun başarısını gölgelemek için her türlü iftirayı atmakta tereddüt etmezler.

Başarıyı kıskananlar, çoğunlukla onun bedelini görmezler. Bir sporcunun madalya kazanmak için yıllarca döktüğü teri, bir bilim insanının gece gündüz laboratuvarda geçirdiği uykusuz saatleri, bir sanatçının eserini mükemmelleştirmek için yaşadığı içsel sancıları anlamazlar. Onlar, yalnızca sonuca odaklanır ve bu sonucu kendilerinin elde edememiş olmasını kabullenemezler.

Başarılı insanlar, bu kıskançlığa rağmen yollarına devam ederler. Çünkü başarı, yalnızca sonuçla değil, o sonuca giderken geçilen yolla ölçülür. Başarı, fedakârlığın, çalışmanın ve azmin mükâfatıdır. Bu yüzden de kıskanmak yerine örnek alınması gereken bir değerdir.

Seversin, Kıymet Bilmezler

Sevgi, dünyanın en saf ve en güçlü duygusudur. Ama ne yazık ki en çok istismar edilen de odur. Sevgisini hesapsızca sunanlar, çoğu zaman kıymet bilinmeden harcanır. Sevginin değerini anlamak, ancak onu kaybettiğinde mümkün olur. Oysa sevgi, kaybedildiğinde geri gelmeyen nadir değerlerden biridir.

sevdiği için fedakârlık yapan, karşılıksız veren, bağışlayan insanlar, çoğunlukla karşılık görmezler. Çünkü insanlar, sahip olduklarının değerini ancak yokluğunda anlarlar. Sevgiyi hafife alanlar, onu hep bulabileceklerini zannederler. Oysa sevgiyi bulmak zordur ve onu korumak daha da zordur.

Sevdiği halde karşılık göremeyen, kıymeti bilinmeyen insanlar, kalplerinde derin yaralarla yaşamaya devam ederler. Ama bu, onların sevmekten vazgeçmesini sağlamaz. Çünkü onlar, sevmenin aslında insan kalmanın bir gereği olduğunu bilirler. Onlar için sevmek, karşılık almak için yapılan bir alışveriş değil, insan olmanın, vicdanlı olmanın bir sonucudur.

İnsan Kalabilmek-En Büyük Mücadele

İnsan olabilmek zor; ama insan kalabilmek daha da zordur. Dünyanın adaletsizliğine, haksızlıklarına, nankörlüklerine rağmen vicdanını temiz tutabilmek, merhametini yitirmemek, kin ve nefretle kirlenmemek… İşte bu, gerçek bir mücadeledir. Bu mücadelede kaybedenler, zalimleşir, acımasızlaşır ve vicdansızlaşır. Ama kazananlar, insan kalır.

İnsan kalabilmek, başkalarının ne dediğine aldırmadan doğruları söylemek, kıskanılan başarıya rağmen tevazu göstermek, kullanılmasına rağmen iyilik yapmaktan vazgeçmemek ve tüm acılara rağmen sevmeye devam edebilmektir. Çünkü insanlık, kalpte taşınan bir cevherdir. Onu kaybetmeyenler, bu dünyada en büyük zafere ulaşmış demektir.

Erol Kekeç/18.02.2025/Namazgah/İST

Kabuğu Kırmadan Özüne Varılmaz

Korkaklığın, Çekingenliğin ve Başkaldırmamanın Bedeli

“Cevizin kabuğunu kırıp özüne inmeyenler, cevizin tamamını kabuk zannederler.” İşte bütün mesele bu. Kabuğu kırmak cesaret ister, merak ister, emek ister. Ama çoğu insan o kabuğun dışındaki sertliği görüp vazgeçer. “Zaten içi de dışı gibidir,” der, ön yargılarının esiri olur. Bu söz, sadece bir ceviz için değil, hayatın ta kendisi için söylenmiş. Özellikle de zalim yönetimlerin hüküm sürdüğü toplumlarda… Çünkü orada, insanların çoğu kabuğu görür ve geri çekilir.

Peki neden?

Çünkü kabuğu kırmak, risk almayı gerektirir. Kabuğu kırdığında içinden ne çıkacağını bilemezsin. Ama işte tam da bu belirsizlik, korkunun tohumlarını eker insanın içine. Bu korku, zamanla çekingenliğe, ardından boyun eğmeye ve en sonunda da köleliğe dönüşür. Evet, yanlış duymadınız: Kölelik. Düşüncelerinin, cesaretinin, iradeni teslim ettiğin bir kölelik… Ve işte o zaman, sadece kabuğu görüp geri çekilenler yüzünden, zalimler güçlenir, mazlumlar ise susar.

Korkunun Esareti-Kabuğun Arkasına Saklananlar

Bir toplumda korku yayıldığında, insanlar kabuğun ardına saklanır. Kabuğun arkasında güvenli olduklarını zannederler. “Ben karışmam, başıma iş almayayım,” derler. Peki ya sonra?

Sonrası, o zalim düzenin güçlenmesi demektir. Çünkü zalimler, insanların korktuğunu gördükçe cesaretlenirler. Onlar da iyi bilir ki; “En büyük güç, korkakların sessizliğinden gelir.”

Bir örnekle düşünelim:

Bir mahkeme salonu… Haksız yere yargılanan bir insan… Bunu görenler, haksızlığı bilip susarlar. Çünkü konuşmak, kabuğu kırıp adaletin özüne inmeyi gerektirir. Konuşmak, risk almayı gerektirir. Peki susanlar ne yapar? “Bana dokunmayan yılan bin yaşasın,” derler. Ama unuturlar ki o yılan, bir gün onların kapısını da çalacaktır. Çünkü zulmün olduğu yerde adalet bir kişiye dokunmaz, er ya da geç herkesi vurur.

Kabuğun Sertliği ve Yüreksizliğin Mağlubiyeti

Cevizin kabuğu serttir, kırmak zordur. Ama içindeki öz o kadar lezzetlidir ki, uğruna o sertliği göze alır insan. Fakat korkaklar için durum böyle değildir. Onlar, o sert kabuğu gördüklerinde vazgeçerler. Oysa ki hayat da böyledir. Her hak, her özgürlük, her adalet talebi, sert bir kabuğun ardına gizlenmiştir. Zalim yönetimler de işte bunu bilir ve kabuğu daha da sertleştirir. “Kimse cesaret edemesin, kimse bu kabuğu kırmasın,” derler. Çünkü kabuğu kırdığında özün gerçeğiyle yüzleşeceksin. Ve işte o zaman, adaletin, hakikatin ve özgürlüğün tadına varacaksın.

Ama çoğu insan ne yapar?

Kabuğu kırmak yerine, onun etrafında dolanır durur. “Belki biri kırar da ben de o özden nasiplenirim,” der. Ama o ‘biri’ hiç gelmez. Çünkü herkes aynı korkunun, aynı çekingenliğin, aynı yüreksizliğin kurbanıdır. Herkes, o sert kabuğun önünde diz çökmüş, çaresizce bekler. Oysa ki cesaret, bekleyerek değil, harekete geçerek kazanılır.

Zalim Yönetimler ve Kabuğun Ardındaki Gerçek

Zalim yönetimler, insanların kabuğu kıramayacak kadar korkak olmasına güvenirler. Onlar da iyi bilir ki, korku ile sindirilmiş bir toplum, kabuğun arkasına saklanır. Bu yüzden, kendi güçlerini sürdürmek için korkuyu silah olarak kullanırlar. Tehdit ederler, sindirirler, sustururlar. Çünkü bilirler ki; “Gerçekler konuşulursa, iktidarları sarsılır.”

Bir toplumda herkes susuyorsa, zalimler kazanır. Çünkü sessizlik, zulmün en büyük müttefikidir. O yüzden, zalimler sesleri susturmak için her yolu denerler. Fikirleri yasaklarlar, kitapları yakarlar, konuşanları hapse atarlar. Ama aslında bütün bunları, kabuğun ardındaki özü gizlemek için yaparlar. O öz, adaletin, hakkın, özgürlüğün ta kendisidir.

Korkaklık ve Bahanelerin Ardına Sığınmak

Çoğu insan, kabuğu kıramadığı için bahanelerin ardına sığınır. “Ne yapabilirim ki, gücüm yetmez,” der. “Zaten herkes susuyor, ben mi değiştireceğim?” diye sorar. Ama asıl mesele, o kabuğu kırmak için cesaret göstermemektir. Çünkü kabuğu kırmak, risk almayı gerektirir. Evet, belki ellerin kanayacak, belki yüreğin korkuyla titreyecek, belki de yalnız kalacaksın. Ama unutma, öz her zaman kabuğun ardında gizlidir. O kabuğu kırmadıkça, hiçbir gerçeği öğrenemezsin, hiçbir özgürlüğe ulaşamazsın.

Kabuğu Kırmak-Cesaret ve Başkaldırının Gerekliliği

Peki ne yapmak lazım? Kabuğu kırmak için cesaret göstermek gerekiyor. Ama bu cesaret, sadece bireysel bir hareketle sınırlı kalmamalı. Toplumsal bir uyanışa, birlikte hareket etmeye dönüşmeli. Korku, tek başına gelince insanı esir eder. Ama insanlar korkularını paylaşınca, o korku küçülür, güç kaybeder. İşte bu yüzden, kabuğu kırmak için birlik olmak, dayanışmak şarttır.

Bir ağaç düşünün; dalları tek tek kırılabilir ama kökleri bir arada oldukça o ağaç devrilmez. Aynı şekilde, insanlar da birlik oldukça zulmün kabuğunu kırabilir. Çünkü zulüm, ancak korkuyla beslenir. O korkuyu yok etmenin yolu ise dayanışmadır, birlikte hareket etmektir.

Kabukları Kırıp Öze İnmek

Cevizin kabuğunu kırıp özüne inmeyenler, cevizin tamamını kabuk zannederler. Ve işte bu yüzden, o kabuğu kırıp özüne inmek gerekiyor. Korkuların, çekingenliğin, bahanelerin ardına sığınarak yaşamak, sadece zalimleri güçlendirir. Eğer adalet, özgürlük, hakikat isteniyorsa, önce o sert kabuğun kırılması lazım. Çünkü o kabuğun ardında, asıl gerçekler saklı. O gerçekler ki, korkakların hiçbir zaman göremeyeceği kadar derinde…

Bu yüzden, korkuyu yenmek ve kabuğu kırmak gerekiyor. Ancak o zaman, cevizde olduğu gibi hayatın da özüne inilebilir. Çünkü kabuk, yalnızca bir kılıftır; asıl gerçek, özdedir. Ve o özü görmek için önce o kabuğu cesaretle parçalamak gerekir. Yoksa ömür boyu kabuğun ardında saklanan bir yalanı gerçek zannederek yaşarsınız. İşte bu yüzden, o kabuğu kırmaya cesaret edin. Çünkü cesaret, korkunun bittiği yerde değil, korkuya rağmen yürüyebildiğiniz yerdedir.

Erol Kekeç/17.02.2025/Sancaktepe/İST

Geleceği Çalınanlar-Umutsuzluğun Gölgesinde Gençlik

Bu gün ülkemizin gençleri arasında giderek yaygınlaşan umutsuzluk, mutsuzluk ve gelecek kaygısını anlamak için güçlü bir analiz yapmak gerekiyor. Geleceğin çalındığını düşünen bir gençlik, köklerinden koparak başka diyarlarda umut aramaya yöneliyor. Bu yazıda, gençlerin bu ruh haline sürüklenmesinde etkili olan ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi etkenleri geniş kapsamlı bir şekilde ele alarak, durumu daha iyi anlamaya çalışacağız.

Gelecek Kaygısının Kökenleri

Gelecek kaygısı, ekonomik belirsizliklerle doğrudan bağlantılıdır. İşsizlik oranlarının yüksekliği, mezun olduktan sonra iş bulamama korkusu, bulunan işlerin ise düşük ücretler ve kötü çalışma koşulları sunması, gençleri umutsuzluğa sürüklüyor. Üniversite mezunlarının bile asgari ücretle çalışmak zorunda kalması, eğitim sistemine olan güveni sarsıyor ve “Okuyorum ama ne için?” sorusunu sorduruyor. Bu durum, sadece ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik olarak da gençleri etkiliyor.

Eğitim ve İş Hayatı Arasındaki Kopukluk

Eğitim sistemi ile iş hayatı arasındaki uyumsuzluk, gençlerin gelecek kaygısını artıran en önemli faktörlerden biridir. Gençler, aldıkları eğitimin iş dünyasında yeterli görülmemesi nedeniyle işsizlik ve düşük ücretlerle karşılaşıyorlar. Teorik bilgiyle donatılan gençler, iş dünyasının talep ettiği pratik becerilerden yoksun oldukları için işverenler tarafından tercih edilmiyor. Bu uyumsuzluk, gençleri vasıfsız işlerde çalışmaya mecbur bırakıyor ve kariyer hedeflerini gerçekleştirme umudunu zayıflatıyor. Özellikle nitelikli iş gücünün değerlendirilmemesi, beyin göçünü tetikleyen önemli etkenlerden biri olarak karşımıza çıkıyor.

Beyin Göçünün Sebepleri ve Sonuçları

Beyin göçü, geleceğini kendi ülkesinde göremeyen gençlerin daha iyi iş fırsatları, daha yüksek yaşam standartları ve özgürlük arayışıyla başka ülkelere göç etmesiyle ortaya çıkıyor. Özellikle mühendislik, yazılım, tıp gibi yüksek nitelikli meslek gruplarında eğitim alan gençler, yurtdışında daha fazla değer gördüklerini ve kariyerlerini daha iyi şekillendirebileceklerini düşünüyorlar.

Beyin göçü, ülkenin geleceği için büyük bir kayıp anlamına geliyor. Genç, dinamik ve eğitimli nüfusun ülkeyi terk etmesi, uzun vadede ekonomik durgunluğa, inovasyon eksikliğine ve toplumsal çöküşe yol açıyor. Ayrıca, geri kalan gençler üzerinde de olumsuz bir psikolojik etki yaratıyor. “Burada kalıp mücadele etmenin anlamı var mı?” düşüncesi yaygınlaşıyor.

Sosyal ve Kültürel Etkenler

Gençlerin umutsuzluğunun sadece ekonomik nedenlerle sınırlı olmadığını görmek önemli. Sosyal adaletin sağlanamaması, liyakatsizliğin ödüllendirilmesi ve torpil mekanizmasının hâkim olması gençlerde adalet duygusunu zedeliyor. Emek vererek başarılı olamayacaklarını düşünen gençler, sistemin değişmeyeceğine inanarak umutsuzluğa kapılıyorlar.

Kültürel baskılar ve toplumsal beklentiler de gençlerin üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Özellikle geleneksel toplum yapısında gençler, ailelerinin ve çevrelerinin beklentilerini karşılamak zorunda hissediyorlar. Bu durum, gençlerin kendi hayallerini gerçekleştirmelerini zorlaştırıyor ve onları yabancı ülkelerde daha özgür hissedebilecekleri düşüncesine yönlendiriyor.

Siyasi İstikrarsızlık ve Gelecek Belirsizliği

Siyasi belirsizlik ve sürekli değişen politikalar, gençlerin geleceğe dair umutlarını zayıflatıyor. Hükümetlerin gençlere yönelik net ve sürdürülebilir politikalar geliştirememesi, eğitim ve iş olanaklarının sürekli değişkenlik göstermesi, gençlerin kendilerini güvende hissetmemelerine yol açıyor. Demokrasiye olan inancın azalması, ifade özgürlüğünün kısıtlanması ve farklı düşüncelere tahammülsüzlük, gençleri kendi ülkesinde yabancı hissetmeye itiyor.

Umutsuzluğun Psikolojik Etkileri

Bu umutsuzluk ve mutsuzluk hali, gençlerin psikolojisi üzerinde derin izler bırakıyor. Anksiyete, depresyon, yalnızlık ve intihar düşünceleri giderek yaygınlaşıyor. Gençler, kendi ülkelerinde bir gelecek görememenin verdiği ağır duygusal yükü taşımakta zorlanıyorlar. Sosyal medya ise bu umutsuzluğu daha da körüklüyor; yurtdışında yaşayan yaşıtlarının daha iyi şartlarda yaşadığını gören gençler, kendilerini yetersiz ve başarısız hissediyorlar.

Çıkış Arayışı-Göç ve Gurbet Hayatı

Tüm bu etkenler, gençleri ülkeyi terk ederek yurtdışında kendilerine bir çıkış yolu aramaya yönlendiriyor. Ancak, gurbet hayatı da sanıldığı kadar kolay değil. Dil bariyerleri, kültürel uyumsuzluklar, yabancılaşma ve yalnızlık gibi sorunlarla karşı karşıya kalan gençler, kendi ülkelerinde bulamadıkları huzuru gurbet ellerde de bulamayabiliyorlar. Ancak yine de, gelecek kaygısından ve belirsizlikten uzak olma umudu, bu zorlukları göze almalarına neden oluyor.

Çözüm Önerileri ve Umut Işığı

Bu umutsuzluk tablosundan çıkışın mümkün olduğu inancını korumak gerekiyor. İlk olarak, gençlere umut aşılayacak politikaların hayata geçirilmesi şart. Eğitim sistemi, iş dünyasının ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden yapılandırılmalı ve gençlerin niteliklerine uygun iş imkanları sunulmalı. Liyakat esaslı bir sistem oluşturularak gençlerin emeklerinin karşılığını alabileceklerine dair inançları güçlendirilmeli.

Ayrıca, sosyal adaletin sağlanması ve torpil mekanizmasının sona erdirilmesi, gençlerde adalet duygusunu yeniden inşa edecektir. Gençlerin kendi hayallerini gerçekleştirebilecekleri özgür ve demokratik bir ortam yaratmak, onların ülkelerine olan bağlılıklarını artıracaktır.

Psikolojik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve gençlere yönelik sosyal projelerin artırılması da umutsuzluk ve mutsuzluğun azaltılmasında etkili olabilir. Gençlerin kendilerini ifade edebilecekleri, sosyal çevreler edinebilecekleri ve kendilerini geliştirebilecekleri ortamlar sağlanmalıdır.

“En büyük hırsız, insanların geleceğini çalandır. En kötü insansa bunlara seyirci kalandır.” Bu ifademiz, gençlerin geleceğini çalan ekonomik, sosyal ve siyasi etkenleri gözler önüne seriyor. Bu olumsuz tabloya seyirci kalmak yerine, gençlerin umutlarını yeniden canlandırmak ve onları ülkesine bağlı, mutlu ve üretken bireyler olarak topluma kazandırmak için harekete geçmek gerekiyor.

Gelecek, gençlerin ellerinde şekillenecek ve onları doğru yönlendirecek, destekleyecek bir toplum inşa etmek, ülkenin kaderini değiştirecek güce sahiptir.

Erol Kekeç/14.2.2025/Namazgah/İST